Bij Levend Rekenen draait alles om het ontdekken van wiskunde in het dagelijks leven, en wat is er nou leuker dan zelf een thermometer maken om het weer te meten? Met deze eenvoudige activiteit leren kinderen niet alleen over temperatuur, maar ook over meten, uitzetten van materialen en het maken van een eigen meetschaal. Volg dit stappenplan en ga aan de slag!
Wat heb je nodig?
- Plastic fles (0,5 liter)
- Rietje of buisje
- Klei die zacht blijft
- Wit stevig papier
- Schaar
- Watervaste dunne stift
- Liniaal
- Limonadesiroop
- Water
- Een beetje plantaardige olie (bijv. zonnebloemolie)
- Een echte thermometer (voor kalibratie)
Stap-voor-stap: Je thermometer maken
- Maak een gekleurde vloeistof
Doe een scheutje limonadesiroop in de plastic fles en vul deze met water tot net onder de rand. Roer goed, zodat de vloeistof een mooie kleur krijgt. - Maak een gat in de dop
Prik met een schaar een klein gaatje in de dop, net groot genoeg voor het rietje. Vraag een volwassene om hulp als dat nodig is. Steek het rietje door het gat, zodat het 5 cm in de vloeistof zit, maar de bodem niet raakt. - Sluit de fles goed af
Gebruik klei om het gat rond het rietje dicht te maken, zodat er geen lucht in de fles komt. Dit is belangrijk! Draai de dop er een beetje los op. - Vul het rietje met vloeistof
Zuig voorzichtig aan het rietje tot de vloeistof ongeveer 5 cm boven de dop uitsteekt. Houd je vinger op het rietje om de vloeistof vast te houden en draai de dop goed dicht. Pas op: knijp niet in de fles, anders spuit het eruit! - Voeg een druppel olie toe
Doe één druppel plantaardige olie in het rietje. Dit blijft boven op de vloeistof liggen en zorgt ervoor dat de vloeistof niet verdampt. - Maak een meetschaal
Knip een lange, smalle strook uit het stevige papier, ongeveer zo lang als het rietje. Teken met een liniaal en stift om de halve centimeter een streepje. Vouw het papier in de lengte, maak aan beide uiteinden een inkeping en schuif het over het rietje. Dit is je meetschaal!
Test je thermometer
- Koud water
Zet de thermometer in een bak met ijswater (water met ijsklontjes). De vloeistof in het rietje zakt, omdat het krimpt bij kou. - Warm water
Laat de thermometer eerst op kamertemperatuur komen (zodat de fles niet breekt). Zet hem daarna in een bak met warm water (niet kokend!). De vloeistof stijgt, omdat het uitzet bij warmte. - Probeer andere plekken
Test je thermometer op leuke plekken: in de koelkast, bij een zonnig raam, of buiten in de schaduw. Wat gebeurt er met de vloeistof?
Kalibreer je thermometer
Om je thermometer te gebruiken, stel je hem in met een echte thermometer:
- Zet beide thermometers in een bak met ijswater. Wacht tot de vloeistof in je rietje niet meer zakt. Kijk op de echte thermometer (bijv. 0°C) en teken dat streepje op je meetschaal.
- Zet ze daarna in warm water (niet kokend!). Wacht tot de vloeistof niet meer stijgt. Kijk op de echte thermometer (bijv. 40°C) en teken dat streepje op je meetschaal.
Nu weet je ongeveer de temperatuur als de vloeistof tussen de streepjes staat!
Hoe werkt het?
Als het warm is, zet de vloeistof uit en stijgt het in het rietje. Bij kou krimpt de vloeistof en zakt het. Dit komt doordat de deeltjes in de vloeistof sneller bewegen bij warmte en langzamer bij kou. Zo kun je zien of het warmer of kouder wordt!
Leuk idee: Doe een onderzoekje
Met je zelfgemaakte thermometer kun je een echt onderzoek doen! Laat kinderen bijvoorbeeld elke dag de temperatuur meten, steeds op hetzelfde tijdstip, zoals ’s ochtends. Ze kunnen hun thermometer ook op een andere plek zetten: de één in de schaduw, de ander bij een zonnig raam, of misschien in de klas. Schrijf elke dag op hoe hoog of laag de vloeistof in het rietje staat. Na een week of twee kunnen de kinderen hun eigen grafiek maken van de temperatuurveranderingen. Daarna kunnen ze hun grafiek vergelijken met die van anderen. Is het warmer bij het raam dan in de schaduw? Zo leren ze meten, grafieken maken én samen ontdekken!
Veel plezier met je zelfgemaakte thermometer!
Deel je resultaten met ons via #LevendRekenen – we zijn benieuwd wat je ontdekt!
